Các quy định xử lý nước thải y tế mới nhất: QCVN 40:2025 và lộ trình áp dụng

Các quy định xử lý nước thải y tế mới nhất có thay đổi quan trọng khi QCVN 40:2025/BTNMT có hiệu lực từ ngày 01/09/2025 và thay thế QCVN 28:2010/BTNMT theo lộ trình chuyển tiếp. Tuy nhiên, không phải mọi bệnh viện, phòng khám và cơ sở y tế đều phải áp dụng ngay cùng một thời điểm; căn cứ thực hiện còn phụ thuộc vào thời gian vận hành, hồ sơ môi trường và hình thức xả thải. Vì vậy, đơn vị quản lý cần xác định đúng quy chuẩn áp dụng, danh mục thông số phải kiểm soát và thời hạn nâng cấp hệ thống.

Bài viết dưới đây tổng hợp các yêu cầu pháp lý, chỉ tiêu nước thải, nghĩa vụ quan trắc và checklist rà soát hệ thống trước năm 2032 

Quy định xử lý nước thải y tế mới nhất

Những văn bản nào đang điều chỉnh về quy định xử lý nước thải y tế? 

Quản lý nước thải bệnh viện, phòng khám không chỉ dựa vào một quy chuẩn xả thải. Cơ sở y tế phải đồng thời kiểm tra yêu cầu về thu gom, xử lý, giấy phép môi trường, quan trắc và trách nhiệm khi vi phạm. 

QCVN 40:2025/BTNMT được ban hành kèm Thông tư 06/2025/TT-BTNMT và thay thế QCVN 28:2010/BTNMT theo lộ trình chuyển tiếp. Đây là căn cứ quan trọng để xác định giới hạn nước thải đầu ra, nhưng không thay thế các nghĩa vụ về hồ sơ và vận hành hệ thống.  

Thông tư 20/2021/TT-BYT điều chỉnh việc quản lý chất thải y tế trong phạm vi cơ sở, trong đó có yêu cầu đối với thu gom và quản lý nước thải phát sinh.  

Các thủ tục về giấy phép môi trường và nghĩa vụ quan trắc được thực hiện theo Nghị định 08/2022/NĐ-CP, đã được sửa đổi bởi Nghị định 05/2025/NĐ-CP và Nghị định 48/2026/NĐ-CP.  

Lưu ý: Để xác định đúng quy định áp dụng, cơ sở cần kiểm tra thời điểm vận hành, hồ sơ môi trường, lưu lượng xả và vị trí tiếp nhận nước thải. Không nên chỉ dựa vào kết quả xét nghiệm đầu ra để kết luận hệ thống đã tuân thủ đầy đủ. 

** Nguồn tham khảo: Thông tư 06/2025/TT-BTNMT; Thông tư 20/2021/TT-BYT; Nghị định 08/2022/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung. 

QCVN 28:2010/BTNMT còn được áp dụng không? 

QCVN 28:2010/BTNMT đã được QCVN 40:2025/BTNMT thay thế. Tuy nhiên, một số bệnh viện và phòng khám đang hoạt động vẫn được tiếp tục áp dụng quy chuẩn cũ đến hết ngày 31/12/2031 nếu đáp ứng điều kiện chuyển tiếp.  

Không nên xác định quy chuẩn chỉ dựa vào năm xây dựng hệ thống. Cơ sở cần kiểm tra đồng thời: 

• Thời điểm bắt đầu vận hành.  

• Ngày nộp hồ sơ ĐTM, giấy phép hoặc đăng ký môi trường.  

• Tình trạng hồ sơ tại thời điểm ngày 01/09/2025.  

• Quy định của địa phương và nội dung giấy phép môi trường.  

Trường hợp mở rộng quy mô, nâng công suất hoặc nộp hồ sơ môi trường sau ngày 01/09/2025 phải áp dụng QCVN 40:2025/BTNMT. Các cơ sở thuộc diện chuyển tiếp cũng được khuyến khích rà soát và nâng cấp sớm, thay vì chờ đến năm 2032.  

Lưu ý: Hệ thống đang đạt QCVN 28:2010/BTNMT chưa chắc đáp ứng QCVN 40:2025/BTNMT. Cần lấy mẫu bổ sung và kiểm tra khả năng xử lý Nitơ, Phốt pho, amoni cùng các thông số đặc trưng của cơ sở y tế. 

** Nguồn tham khảo: Thông tư 06/2025/TT-BTNMT, Điều 2, Điều 3 và Điều 4. 

Lộ trình hiệu lực QCVN 40:2025 – Timeline từ 2025 đến 2032

QCVN 40:2025/BTNMT áp dụng cho bệnh viện và phòng khám như thế nào? 

QCVN 40:2025/BTNMT áp dụng cho nước thải phát sinh từ hoạt động dịch vụ, trong đó bệnh viện, trạm y tế, phòng khám đa khoa, phòng khám chuyên khoa và nha khoa được liệt kê riêng trong nhóm ngành y tế.  

Xác định cột A, B hoặc C 

Giới hạn xả thải phụ thuộc vào chức năng của nguồn nước tiếp nhận: 

Nếu địa phương chưa xác định phân vùng xả thải, cơ sở áp dụng Cột B của QCVN 40:2025/BTNMT.  

Xả trực tiếp và đấu nối không áp dụng giống nhau 

• Xả trực tiếp ra sông, hồ, kênh hoặc nguồn tiếp nhận: phải tuân thủ giới hạn của QCVN 40:2025/BTNMT và nội dung trong hồ sơ môi trường.  

• Đấu nối vào hệ thống xử lý nước thải tập trung: phải đáp ứng yêu cầu của đơn vị quản lý, vận hành hệ thống hoặc quy định của địa phương.  

Để xác định đúng yêu cầu, cơ sở y tế cần kiểm tra bốn dữ liệu: 

• Nước thải được xả trực tiếp hay đấu nối.  

• Chức năng của nguồn tiếp nhận.  

• Lưu lượng xả thải lớn nhất.  

• Các thông số đặc trưng phát sinh từ hoạt động khám chữa bệnh và hóa chất sử dụng.  

Lưu ý: Không nên mặc định mọi bệnh viện đều áp dụng cùng một cột. Cột A, B hoặc C phải được xác định theo nguồn tiếp nhận, quy định địa phương và nội dung giấy phép môi trường. 

** Nguồn tham khảo: QCVN 40:2025/BTNMT ban hành kèm Thông tư 06/2025/TT-BTNMT, Mục 1.3.3, Mục 4.10, Mục 4.11 và Phụ lục 2. 

>>  Tham khảo ngay: Xử lý nước thải nha khoa hiệu quả – Giải pháp cho mọi phòng khám

Các thông số nước thải y tế phải kiểm soát 

Theo QCVN 40:2025/BTNMT, nước thải bệnh viện không chỉ kiểm soát BOD, COD hay Coliform. Danh mục thông số phải được xác định theo loại hình cơ sở, nguồn tiếp nhận, lưu lượng xả và hóa chất sử dụng thực tế.  

Nhóm thông số chung 

Các thông số nền thường gồm: 

• pH.  

• BOD₅.  

• COD hoặc TOC.  

• TSS.  

• Tổng Coliform.  

Trong đó, giới hạn BOD₅, COD/TOC và TSS thay đổi theo cột A–B–C và lưu lượng xả thải trên hoặc dưới 2.000 m³/ngày.  

Nhóm thông số đặc trưng của bệnh viện 

Đối với bệnh viện và trạm y tế, QCVN 40:2025/BTNMT xác định thêm: 

• Tổng Nitơ.  

• Tổng Phốt pho.  

• Amoni.  

• Chất hoạt động bề mặt anion.  

• Dầu mỡ động thực vật.  

Nếu có nước thải từ công đoạn xử lý khí thải lò đốt chất thải, cơ sở còn phải xem xét Dioxin/Furan và sunfit. Các thông số khác được xác định theo nguyên liệu, hóa chất và hoạt động phát sinh thực tế.  

Riêng giới hạn Tổng Phốt pho còn phụ thuộc vào loại nguồn tiếp nhận. Vì vậy, cơ sở không nên sử dụng một bảng chỉ tiêu cố định cho mọi vị trí xả thải.  

Lưu ý: Danh mục kiểm nghiệm cuối cùng phải đối chiếu với giấy phép môi trường, hoạt động chuyên môn và hóa chất sử dụng tại từng cơ sở. Chỉ kiểm tra BOD, COD, TSS và Coliform có thể chưa đủ để đánh giá khả năng đáp ứng QCVN 40:2025/BTNMT. 

Quy định về thu gom và tách dòng nước thải y tế 

Theo Thông tư 20/2021/TT-BYT, hệ thống thu gom phải kín và tiếp nhận toàn bộ nước thải phát sinh trong cơ sở y tế. Nếu nước thải sinh hoạt được dẫn chung vào hệ thống nước thải y tế thì toàn bộ dòng thải đó được quản lý như nước thải y tế.  

Nước thải từ thiết bị xét nghiệm, dung dịch rửa phim và các dung dịch có thành phần vượt ngưỡng nguy hại không nên xả trực tiếp vào hệ thống sinh học. Những dòng thải này có thể gây tăng tải COD, ức chế vi sinh hoặc làm hệ thống mất ổn định.  

Khuyến nghị: Bệnh viện và phòng khám cần lập sơ đồ thu gom cho từng khu vực, xác định dòng thải cần xử lý sơ bộ và kiểm soát việc đổ hóa chất vào đường thoát nước. 

Cơ sở y tế cần giấy phép và quan trắc nước thải như thế nào? 

Không phải mọi bệnh viện, phòng khám đều có nghĩa vụ môi trường giống nhau. Việc thực hiện ĐTM, giấy phép môi trường hoặc đăng ký môi trường phụ thuộc vào quy mô, công suất, loại hình dự án và hình thức xả nước thải. Các quy định này được hướng dẫn tại Nghị định 08/2022/NĐ-CP và các nội dung sửa đổi, bổ sung.  

Không áp dụng một lịch quan trắc chung 

Không nên mặc định mọi cơ sở y tế đều phải lấy mẫu ba tháng một lần. Thông số và tần suất quan trắc phải đối chiếu với giấy phép môi trường, quy mô xả thải và nghĩa vụ áp dụng cho từng cơ sở. 

Khi dùng kết quả để báo cáo cơ quan quản lý, việc lấy mẫu và phân tích phải được thực hiện theo đúng phương pháp quy định và bởi đơn vị đủ điều kiện hoạt động quan trắc môi trường. 

Lưu ý: Khi tăng công suất, thay đổi công nghệ xử lý, vị trí xả hoặc nguồn tiếp nhận, cơ sở cần rà soát lại hồ sơ để xác định có phải điều chỉnh hoặc cấp lại giấy phép môi trường hay không. 

Nguồn tham khảo: Nghị định 08/2022/NĐ-CP; Nghị định 05/2025/NĐ-CP; Nghị định 48/2026/NĐ-CP; Văn bản hợp nhất 49/VBHN-BNNMT năm 2026.

> Tham khảo ngay: Dịch vụ làm giấy phép môi trường từ Mizuchan 

Cơ sở y tế đang hoạt động cần làm gì trước năm 2032? 

Các cơ sở thuộc diện chuyển tiếp có thể tiếp tục áp dụng quy chuẩn cũ đến hết ngày 31/12/2031. Từ ngày 01/01/2032, hệ thống xử lý nước thải y tế phải đáp ứng QCVN 40:2025/BTNMT.  

Để tránh cải tạo gấp khi gần hết thời hạn, bệnh viện và phòng khám nên rà soát theo 6 bước: 

Khi nào cần cải tạo hệ thống? 

Lưu ý: Hệ thống đang đạt QCVN 28:2010/BTNMT chưa chắc đáp ứng QCVN 40:2025/BTNMT. Cần đánh giá bằng kết quả phân tích thực tế, không chỉ dựa trên công suất hoặc tuổi đời thiết bị. 

Những lỗi tuân thủ thường gặp khi xử lý nước thải y tế

Nhiều cơ sở có hệ thống xử lý nước thải nhưng vẫn gặp rủi ro pháp lý do áp dụng sai quy chuẩn, thiếu thông số quan trắc hoặc vận hành không đúng hồ sơ đã được phê duyệt. 

QCVN 40:2025/BTNMT yêu cầu xác định giới hạn xả thải theo nguồn tiếp nhận, lưu lượng và nhóm thông số phát sinh từ hoạt động thực tế. Vì vậy, không nên sử dụng một bảng chỉ tiêu chung cho mọi bệnh viện hoặc phòng khám.  

Khuyến nghị: Cơ sở y tế nên đối chiếu định kỳ giữa giấy phép môi trường, lưu lượng thực tế, kết quả quan trắc và chế độ vận hành. Khi thay đổi công suất, công nghệ hoặc vị trí xả, cần kiểm tra nghĩa vụ điều chỉnh hồ sơ trước khi triển khai. 

Vi phạm quy định nước thải y tế có thể dẫn đến hậu quả gì? 

Cơ sở xả nước thải vượt quy chuẩn, vận hành không đúng giấy phép hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ môi trường có thể bị xử phạt theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP. Mức xử lý phụ thuộc vào hành vi, lưu lượng xả và mức độ vượt giới hạn cho phép.  

Các hậu quả thường gặp gồm: 

• Bị xử phạt hành chính.  

• Buộc khắc phục và xử lý nước thải đạt quy chuẩn.  

• Phát sinh chi phí cải tạo, lấy mẫu và vận hành lại.  

• Nguy cơ gián đoạn hoạt động của bệnh viện hoặc phòng khám. 

Mizuchan cung cấp dịch vụ xử lý nước thải trọn gói từ khảo sát, thiết kế, thi công đến vận hành và bảo trì hệ thống. 

>>> Tìm hiểu dịch vụ xử lý nước thải trọn gói tại Mizuchan