Cách Xử Lý Nước Giếng Khoan Bị Vàng Dễ Làm Tại Nhà

Nước giếng khoan bị vàng (hay còn gọi là bị phèn) thường liên quan đến hàm lượng sắt trong nước ngầm. Khi tiếp xúc với không khí, sắt hòa tan bị oxy hóa và tạo thành cặn màu vàng, vàng nâu hoặc đỏ nâu, kèm theo mùi tanh và có thể làm ố quần áo, thiết bị vệ sinh.

Vậy cách xử lý nước giếng khoan bị vàng nào đơn giản và hiệu quả? Tùy mức độ nước giếng khoan nhiễm sắt, gia đình có thể áp dụng phương pháp làm thoáng, lắng, lọc bằng vật liệu chuyên dụng hoặc sử dụng hệ thống xử lý hoàn chỉnh. Trước khi lựa chọn, nên kiểm tra nguồn nước để xác định chính xác hàm lượng sắt và các chất ô nhiễm đi kèm.

Cách Xử Lý Nước Giếng Khoan Bị Vàng Dễ Làm Tại Nhà

1. Nước giếng khoan bị vàng là gì? Dấu hiệu nhận biết

Nước giếng khoan bị vàng là tình trạng nguồn nước có màu vàng, vàng nâu hoặc xuất hiện cặn sau một thời gian tiếp xúc với không khí. Nước giếng khoan mới bơm lên đôi khi vẫn khá trong nhưng có mùi tanh. Sau khi để ngoài không khí, nước bắt đầu chuyển màu và xuất hiện cặn vàng nâu. Đây là dấu hiệu thường gặp khi nước giếng khoan bị nhiễm sắt.

> > > Đọc thêm: Xử lý nước giếng khoan bị phèn, đục – Hướng dẫn đầy đủ

Một số dấu hiệu có thể nhận biết tại nhà:

– Nước giếng khoan có màu vàng hoặc vàng nâu sau khi để một thời gian.

– Xuất hiện cặn vàng, nâu hoặc đỏ ở đáy bồn chứa.

– Nước giếng khoan có váng hoặc lớp cặn nổi trên bề mặt.

– Nước có mùi tanh đặc trưng của kim loại.

– Quần áo trắng dễ bị ố vàng khi giặt.

– Bồn chứa, vòi nước và thiết bị vệ sinh xuất hiện vết ố màu nâu vàng.

– Khi đun hoặc chứa lâu ngày, cặn sắt có thể bám lên thành dụng cụ.

Để đảm bảo chất lượng nước dùng cho ăn uống, tắm giặt và sinh hoạt hằng ngày cho gia đình, nước sinh hoạt tại Việt Nam nên được xử lý đạt chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-1:2024/BYT (thay thế cho QCVN 01-1:2018/BYT) do Bộ Y tế ban hành. Trong đó, hàm lượng sắt cho phép trong nước thường giới hạn ở mức ≤ 0,3 mg/L.

2. Nguyên nhân nước giếng bị vàng

2.1. Nước giếng khoan thường bị nhiễm sắt

Nước ngầm thường tồn tại trong điều kiện ít oxy nên sắt có thể tồn tại dưới dạng hòa tan, đặc biệt là Fe²⁺. Khi được bơm lên và tiếp xúc với không khí, sắt bị oxi hóa thành dạng Fe³⁺ và tạo thành các hạt kết tủa màu vàng nâu hoặc đỏ nâu.

Đây là nguyên nhân phổ biến khiến nước giếng khoan có màu vàng, có mùi tanh và tạo cặn sau khi chứa trong bồn.

2.2. Mangan và các chất khác cũng có thể làm đổi màu nước

Không phải trường hợp nào nước giếng bị vàng cũng chỉ do sắt mà mangan, chất hữu cơ tự nhiên, cặn đất hoặc một số thành phần trong tầng địa chất cũng có thể làm nước đổi màu hoặc xuất hiện cặn.

Do đó, nếu nước có màu bất thường kéo dài, nên xét nghiệm các chỉ tiêu như sắt, mangan, pH, độ đục, amoni và vi sinh để xác định đúng nguyên nhân trước khi chọn phương pháp xử lý.

3. Tác hại của nước giếng khoan nhiễm sắt

Sắt trong nước không chỉ làm thay đổi màu và mùi mà còn gây nhiều bất tiện trong sinh hoạt. 

– Gây khô da, rụng tóc, mẩn ngứa

– Bệnh về đường ruột, gan, thận…

– Làm ố vàng quần áo

– Giảm hiệu quả tạo bọt

– Bám cặn trên bồn chứa, vòi nước, lavabo và các thiết bị sử dụng nước thường xuyên.

– Rỉ sét đường ống, khó vệ sinh

– Tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển.

Đối với nước dùng để ăn uống, không nên chắc chắn nước đã an toàn dù nước đã hơi trong hoặc hết màu vàng. Nguồn nước ngầm có thể đồng thời chứa mangan, amoni, asen hoặc vi sinh. Vì vậy, cần xét nghiệm nước sau xử lý nếu mục đích sử dụng yêu cầu chất lượng cao.

Tác hại của nước giếng khoan nhiễm sắt

4. Các cách lọc nước giếng khoan nhiễm sắt dễ làm tại nhà

Tùy mức độ ô nhiễm, có nhiều cách lọc nước nhiễm sắt từ đơn giản đến chuyên sâu. Với nguồn nước chỉ nhiễm sắt nhẹ, có thể thử các phương pháp dưới đây.

4.1. Xử lý nước nhiễm sắt bằng tro bếp

Tro bếp là phương pháp dân gian từng được sử dụng để hỗ trợ xử lý nước có phèn. 

Cách làm: Cho khoảng 5 – 10g tro bếp (tương đương một nắm nhỏ hoặc một bát ăn cơm) vào khoảng 30 lít nước nhiễm phèn, khuấy đều rồi chờ từ 20 – 30 phút để cặn lắng xuống đáy và gạn lấy nước trong.

Lưu ý: Cách này chỉ mang tính tạm thời, không lọc sạch hoàn toàn vi khuẩn hoặc các chất độc hại khác. Bạn nên dùng tro bếp sạch và kết hợp thêm các hệ thống lọc nếu dùng cho sinh hoạt lâu dài. 

4.2. Lọc nước nhiễm sắt bằng vôi

Vôi có tính kiềm làm trung hòa tính axit và khử chua nước phèn. 

Cách làm: Cho trung bình khoảng 50g vôi tôi cho 1 m³ nước, hòa tan, khuấy đều và để lắng từ 4 đến 6 giờ trước khi gạn lấy nước sạch.

Lưu ý: Cần kiểm tra độ pH của nước sau khi xử lý để tránh tình trạng dùng quá nhiều vôi làm nước có độ cứng cao hoặc kiềm quá mức. Nên kết hợp hệ thống lọc nếu dùng để ăn uống trực tiếp.

4.3. Lọc nước giếng khoan có váng bằng phèn chua

Phèn chua có tác dụng keo tụ các hạt cặn lơ lửng, giúp chúng kết thành bông lớn hơn và dễ lắng xuống. 

Cách làm: hòa tan 1g phèn chua (cỡ nửa đốt ngón tay) cho mỗi 20 lít nước. Khuấy đều hỗn hợp, chờ 30 phút cho cặn bẩn lắng xuống đáy, sau đó gạn lấy phần nước trong bên trên để sử dụng.

Lưu ý: Phèn chua chỉ giúp làm trong và kết tụ cặn bẩn, không có tác dụng khử vi khuẩn hay các chất độc hóa học.

4.4. Xử lý nước giếng khoan bị nhiễm sắt bằng bể lọc có giàn phun mưa

Nước giếng được bơm lên giàn phun mưa để tăng diện tích tiếp xúc với không khí. Oxy trong không khí giúp chuyển sắt hòa tan thành dạng kết tủa, sau đó cặn được giữ lại trong bể lọc.

Cách làm: Xây bể lọc có bố trí các lớp sỏi, cát thạch anh và vật liệu chuyên dụng xử lý sắt, mangan. Tùy nguồn nước, có thể bổ sung than hoạt tính để hỗ trợ giảm mùi và một số chất hữu cơ.

Ưu điểm: Cấu tạo đơn giản, chi phí vừa phải và phù hợp với nhiều hộ gia đình, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc vào hàm lượng sắt, pH, mangan và các chất ô nhiễm khác trong nước nhiều hay ít.

Xử lý nước giếng khoan bị nhiễm sắt bằng bể lọc có giàn phun mưa

4.5. Máy lọc nước nhiễm sắt công nghệ cao

Khi nguồn nước có hàm lượng sắt cao hoặc cần xử lý đồng thời nhiều vấn đề, có thể sử dụng máy lọc nước nhiễm sắt hoặc hệ thống lọc tổng chuyên dụng để đảm bảo nước sau khi lọc có thể dùng để uống hoặc nấu ăn trực tiếp được ngay.

Tùy chất lượng nước, thiết bị có thể kết hợp các công đoạn như làm thoáng, oxy hóa, lọc đa tầng, than hoạt tính, vật liệu khử sắt – mangan, làm mềm và khử khuẩn. Ưu điểm là vận hành thuận tiện hơn so với bể lọc thủ công và có thể thiết kế theo lưu lượng sử dụng thực tế.

4.6. Xử lý nước giếng khoan bị nhiễm sắt bằng công nghệ RO

Hệ thống RO là lựa chọn không bắt buộc để loại bỏ sắt trong nước giếng. Trước khi đưa nước vào màng RO, sắt và cặn cần được xử lý tốt ở công đoạn tiền xử lý để hạn chế nguy cơ fouling và giảm tuổi thọ màng.

Tuy nhiên, nếu nước sau tiền xử lý cần đạt độ tinh khiết cao để uống hoặc sử dụng cho các mục đích đặc biệt, có thể kết hợp xử lý sắt với RO. Đây là cách xử lý nước giếng khoan nhiễm sắt theo hướng toàn diện hơn, đặc biệt khi nguồn nước còn chứa nhiều chất hòa tan khác.

Xử lý nước giếng khoan bị nhiễm sắt bằng công nghệ RO

5. Khi nào cần hệ thống lọc nước giếng khoan nhiễm sắt công nghệ cao?

Không nhất thiết nước giếng khoan phải dùng hệ lọc công nghệ cao như RO như xử lý, mỗi hộ gia đình có cân nhắc về tình hình nguồn nước cũng như mức tài chính phù hợp để đầu tư lâu dài.

Hộ gia đình có thể cân nhắc hệ thống lọc nước giếng khoan nhiễm sắt khi:

• Cần nước có thể uống được và có hệ thống bền vững
• Hàm lượng sắt cao, nước nhanh chuyển vàng sau khi bơm.
• Nước đồng thời nhiễm mangan, amoni, độ cứng hoặc nhiều chất hòa tan.
• Nhu cầu sử dụng nước lớn và liên tục.
• Cần nước ổn định cho nhà hàng, khách sạn, cơ sở sản xuất hoặc doanh nghiệp.
• Muốn tự động hóa quá trình lọc và giảm công việc vận hành thủ công.
• Nước sau xử lý cần đáp ứng yêu cầu chất lượng cụ thể.

Trước khi lựa chọn thiết bị, nên xét nghiệm nguồn nước. Một hệ thống xử lý nước giếng khoan tốt không phải là hệ thống có nhiều thiết bị nhất mà là hệ thống có cấu hình phù hợp với đúng vấn đề của nguồn nước.

Mizuchan thi công hệ thống lọc nước tổng sinh hoạt

6. Những sai lầm thường gặp khi xử lý nước giếng khoan nhiễm sắt 

Dùng hóa chất xử lý nước. Nhiều người thường mắc phải sai lầm vì chọn sai hóa chất, sai liều lượng với suy nghĩ càng nhiều hóa chất thì nước càng sạch hoặc sử dụng hóa chất xử lý nước không có nguồn gốc rõ ràng. Điều này gây tăng thêm mức độ ô nhiễm và ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ.

Xử lý một bước mà bỏ qua các công đoạn quan trọng như lắng, lọc hoặc làm thoáng. Trong khi đó, với cách xử lý nước giếng khoan bị vàng, quá trình oxy hóa và tách cặn là rất quan trọng để loại bỏ sắt hiệu quả.

Quan sát bằng mắt thường để đánh giá nước đã sạch hay chưa. Tuy nhiên, nước trong không đồng nghĩa với an toàn, vì vẫn có thể còn tồn tại các chất hòa tan khác. Do đó, sau khi xử lý nước giếng khoan có màu vàng, nên kiểm tra lại chất lượng nếu dùng cho ăn uống lâu dài.

7. Câu hỏi thường gặp về khử sắt trong nước giếng khoan

1. Cách xử lý nước giếng khoan bị vàng đơn giản nhất là gì?

→ Nếu nguyên nhân được xác định là sắt, phương pháp đơn giản thường là làm thoáng nước để oxy hóa sắt, sau đó cho qua bể lọc chứa cát và vật liệu chuyên dụng. Với nguồn nước phức tạp hơn, cần thiết kế hệ thống xử lý phù hợp.

2. Cách khử sắt trong nước giếng khoan có cần dùng hóa chất không?

→ Không phải trường hợp nào cũng cần hóa chất. Nước có hàm lượng sắt phù hợp có thể xử lý bằng làm thoáng kết hợp lọc. Hóa chất chỉ nên sử dụng khi cần tăng hiệu quả oxy hóa hoặc xử lý nguồn nước có đặc tính đặc biệt.

3. Nước giếng khoan có màu vàng có phải chắc chắn là nhiễm sắt?

→ Không hoàn toàn. Màu vàng có thể liên quan đến sắt nhưng cũng có thể do mangan, chất hữu cơ tự nhiên hoặc các thành phần khác trong nguồn nước. Xét nghiệm là cách chính xác hơn để xác định nguyên nhân.

4. Máy lọc nước nhiễm sắt có xử lý được toàn bộ nước trong nhà không?

→ Có thể nếu đó là hệ thống lọc tổng được thiết kế theo đúng lưu lượng và chất lượng nước đầu vào. Máy lọc RO gia đình thông thường không nên được xem là giải pháp thay thế cho hệ thống tiền xử lý nước giếng có hàm lượng sắt cao.

5. Có thể uống trực tiếp nước sau khi lọc hết màu vàng không?

→ Không nên mặc định như vậy. Nước hết màu vàng chỉ cho thấy một vấn đề cảm quan đã được cải thiện. Nguồn nước vẫn có thể chứa vi sinh, amoni, asen, mangan hoặc các chất hòa tan khác. Nếu dùng để uống, cần xét nghiệm và xử lý bổ sung theo kết quả phân tích.

8. Lời kết

Xử lý nước giếng khoan nhiễm sắt không nhất thiết phải bắt đầu bằng một hệ thống phức tạp. Với nguồn nước ô nhiễm nhẹ, gia đình có thể sử dụng phương pháp làm thoáng, lắng và lọc bằng vật liệu phù hợp. Khi hàm lượng sắt cao hoặc nước có thêm nhiều tạp chất, nên chuyển sang hệ thống xử lý được thiết kế dựa trên kết quả xét nghiệm.

Trên đây là bài viết mách bạn các mẹo xử lý nước giếng bị vàng. Nếu bạn có nhu cầu cần tư vấn giải pháp xử lý phù hợp hoặc báo giá máy lọc nước công nghiệp thực tế, hãy liên hệ ngay cho Mizuchan thông qua số Hotline/Zalo: 08.1213.6111 – 08.1289.6111.

Mizuchan – Giải pháp xử lý nước cấp và nước thải toàn diện

• Website: mizuchan.vn – locnuocmizuchan.vn
• Hotline/Zalo: 08.1213.6111 – 08.1289.6111
• Fanpage: https://www.facebook.com/locnuocmizuchan
• Youtube: https://www.youtube.com/@maylocnuocmizuchan